Górale Kliszczaccy
Górale Kliszczaccy – unikalna grupa etnograficzna Beskidu Średniego
Górale Kliszczaccy, znani również jako Kliszczacy czy Kliszczaki, to interesująca grupa etnograficzna zamieszkująca obszar środkowej części Beskidu Średniego. Region ten rozciąga się między górnym biegiem rzek Raby i Skawy. Warto zaznaczyć, że z tej okolicy pochodził Józef Baczyński, znany zbójnik beskidzki, co również wpisuje się w bogatą historię tego terenu.
Etymologia nazwy Kliszczacy
Nazwa „Kliszczacy” pojawiła się po raz pierwszy w 1838 roku za sprawą Ludwika Zejsznera, który opisał swoje podróże doliną Raby. W 1848 roku fragment jego relacji został opublikowany w „Bibliotece Warszawskiej”, co przyczyniło się do popularyzacji tego terminu. W 1851 roku Wincenty Pol dostarczył dodatkowych informacji na temat tej grupy i jej nazwy, wskazując na charakterystyczny krój spodni noszonych przez Kliszczaków. Pol podkreślił, że „kliszcza” odnosi się do wąskich nogawek spodni, co stało się kluczowym elementem ich odzieży.
W miarę upływu lat termin „Kliszczacy” zyskał na znaczeniu i stał się powszechnie używanym określeniem tej grupy etnograficznej. Choć początkowo budził wątpliwości wśród badaczy, z biegiem czasu zyskał akceptację i znalazł swoje miejsce na mapach etnograficznych Polski.
Tradycje ubioru Kliszczaków
Strój Kliszczaków wyróżnia się na tle innych grup góralskich dzięki specyficznym elementom odzieżowym. Szczególnie uwagę zwracają spodnie, które miały być wąskie i ściśle przylegające do ciała. Sebastian Flizak, etnograf z regionu Zagórza, zauważył różnorodność krojów spodni noszonych przez mieszkańców tego obszaru przed 1870 rokiem. Z czasem moda zaczęła ewoluować, a spodnie Kliszczaków zaczęły być zdobione kolorowymi tasiemkami oraz pomponami.
Każdy strój składał się z kilku podstawowych elementów. Mężczyźni nosili płócienne koszule oraz sukienne spodnie w białym kolorze, a także kamizelki w odcieniach ciemnoczerwonym lub niebieskim. Ważnym dodatkiem był skórzany pas zwany „opaskiem”. Na chłodniejsze dni zakładano gunię, przypominającą babiogórską cuchę. Z kolei kobiety nosiły lniane spódnice farbowane na granatowo oraz zdobione delikatnym białym wzorem. W odświętnych sytuacjach ubierały białe spódnice z czarną zapaską.
Terytorium i granice osadnictwa
Określenie dokładnych granic terytorialnych zamieszkania Kliszczaków nastręcza wiele trudności. W 1912 roku Seweryn Udziela zauważył niewielki zasięg grupy oraz ich sąsiedztwo z góralami podhalańskimi i Krakowiakami, co skutkowało mieszaniem się kultur na pograniczu. Wincenty Pol wymienił kilka miejscowości związanych z tą grupą, takich jak Trzebinia, Stróża czy Pcim, jednak granice te były niejasne.
Po II wojnie światowej Roman Reinfuss dokonał dalszych badań nad granicami regionu kliszczackiego. Jego prace pozwoliły na wyznaczenie północnej granicy osadnictwa, która przebiegała wzdłuż miejscowości takich jak Sucha Beskidzka czy Maków Pod
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).