Banganarti
Banganarti – Wprowadzenie
Banganarti to znaczące stanowisko archeologiczne położone w Sudanie, w pobliżu wsi o tej samej nazwie. Usytuowane na prawym brzegu Nilu, zaledwie 10 kilometrów na południowy wschód od Starej Dongoli, Banganarti stanowi ważny punkt na mapie badań nad historią regionu. Jego nazwa, łącząca się z terminem oznaczającym „wyspę szarańczy”, sugeruje, że pierwotnie istniała tam osada otoczona wodami rzeki, co czyni ją szczególnie interesującą dla archeologów i historyków.
Badania archeologiczne Banganarti
Prace badawcze w Banganarti rozpoczęły się w 1984 roku za sprawą ekspedycji Royal Ontario Museum. Polski wkład w badania tego miejsca datuje się na 1998 rok, kiedy to zespół archeologów z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego podjął się szczegółowych badań. W ramach większego projektu pod nazwą Southern Dongola Reach Survey, kierowanego przez Bogdana Żurawskiego, od 2001 roku rozpoczęto wykopaliska, które ujawniły wiele cennych informacji na temat osady i jej struktury społecznej.
Kościoły w Banganarti
W sercu archeologicznych prac w Banganarti znajduje się kompleks kościołów, które pełniły kluczową rolę zarówno religijną, jak i społeczną. Badania wykazały istnienie Dolnego i Górnego Kościoła, z których Górny Kościół, znany jako Rafaelion II, został poświęcony Archaniołowi Rafałowi. Funkcjonował on od połowy XI wieku do XVIII wieku i stał się miejscem pielgrzymek. Na jego ścianach odkryto niemal 1000 inskrypcji, które pozostawili pielgrzymi, głównie w języku greckim oraz staronubijskim. Inscriptiones te są nie tylko świadectwem religijnym, ale także doskonałym źródłem wiedzy o kulturze i języku regionu.
Malowidła i ich znaczenie
Jednym z najważniejszych odkryć są malowidła zdobiące wnętrze Górnego Kościoła. W sumie zabezpieczono 57 malowideł, z czego 15 zostało odkrytych w Dolnym Kościele. Malowidła te różnią się jakością zachowania; te w Górnym Kościele przetrwały w lepszym stanie. Program ikonograficzny Górnego Kościoła jest głęboko osadzony w kontekście teologii politycznej oraz królewskiej propagandy. Przedstawienia królów nubijskich otoczonych przez archaniołów oraz apostołów wskazują na silne powiązania między władzą świecką a religią.
Fortyfikacje średniowieczne
Badania archeologiczne w Banganarti objęły również średniowieczne fortyfikacje wykonane z cegły mułowej. Odkrycia wskazują na obecność dwóch pożarów, które miały miejsce w obrębie murów obronnych. Analiza warstw muru pozwoliła na rekonstrukcję nie tylko struktury architektonicznej, ale także wydarzeń historycznych związanych z tym miejscem. Fortifikacje te były niezbędne dla ochrony osady przed zagrożeniami zewnętrznymi oraz stanowiły ważny element lokalnej strategii obronnej.
Znaczenie kulturowe Banganarti
Banganarti ma ogromne znaczenie kulturowe nie tylko dla Sudanu, ale także dla całego regionu Nubii. Stanowisko to stanowi pomnik historii chrześcijańskiej Nubii oraz świadectwo wielow
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).